Meer over Tantra

Tantra en Yoga als tegenhangers

De begrippen Yoga en Tantra zijn zowel tegengesteld als overeenkomstig; beide duiden op een discipline ter ondersteuning van hete levenspad. Is Yoga een kloosterdiscipline uit de ashram waarbij ascese in de levenswijze voorop staat, dan staat tantra daar tegenover als de zelfde benadering binnen het volle leven. Binnen tantra gaan we uit van gezond hedonisme; zo staat bij tantra het genieten als basis voor de ervaring voorop.

Tantra met een hoofdletter

Bij de meeste beoefening van Yoga in het Westen is de duiding met Yoga feitelijk dus onjuist, we zouden eigenlijk de term tantra moeten gebruiken. In de jaren '60 en '70 van de vorige eeuw is het begrip tantra echter misbruikt voor erotische cursussen voor paren, waardoor in het algemeen gebruik een verschuiving van betekenis ontstond. Tantra wordt nu vaak verbonden met seks. Bij de keuze voor een tantracursus moeten we dus even opletten!

Omdat veel van tantra over de tijd verloren is gegaan, wordt in de bovengenoemde periode tantra her uitgevonden worden. Er sluipen Westerse elementen in Tantra. We spreken daarom soms van neotantra. In de praktijk schrijven we dat in de vorm van “tantra” met een kleine “T”.

Het begrip Tantra komt oorspronkelijk uit het Hindoeïsme. Hoewel vaak anders wordt beweert, kunnen we Tantra eigenlijk niet los zien van deze religie. Om dit aan te geven schrijven wij het Oosterse begrip Tantra met een hoofdletter. Tantra met een kleine letter slaat dan op het Westerse seculiere begrip.

De oorspronkelijke betekenis van tantra in het Sankriet is weefsel. Dit slaat op de losse samenhang van de tantrische geschriften die tezamen de Tantra's worden genoemd. Bij Yoga beschouwd men de geschriften als in een geordend verband. Ook in andere aspecten is Tantra tegengesteld aan Yoga. Zo is de tantrische goeroe, ofwel Dakini een vrouw.

Met tattva de omgeving ervaren

Tantra wordt tegenwoordig in het Oosten over het algemeen in het verborgene beoefend; geheime leer. De openlijke bloeiperiode van Tantra in het Indiase subcontinent ligt tussen 800 en 1100 na Chr. Rond 1400 ontstaan veel nieuwe, theoretische geschriften in het Hindoeïsme.

Gedurende de islamitische overheersing in de periode daarna is veel over Tantra verloren gegaan. Tantra wordt ingekapseld en de praktische beoefening gaat definitief ondergronds. In de vorige en deze eeuw tracht men voornamelijk in het Westen de ontbrekende puzzelstukjes opnieuw in te kleuren.

Tattva als oefening in de Konijnhouding.

De Sanskrietterm “tattva” betekent zoiets als: het diepere beginsel achter de zintuiglijke waarneming. Het is een belangrijk onderdeel van tantra en past goed bij de naturistische levenswijze. Voor een beter begrip beperken we ons hier tot de vijf zintuigen. Het oefenen van deze zintuigen wordt binnen Tantra gezien als een kernoefening.

Het tattva-principe is breder dan de mogelijkheden van passiefoefeningen. Deze andere vormen  — die onder tattva vallen —  kunnen we hier in het Westen het beste inpassen in spelvormen die goed bij de moderne sauna passen. Als voorbeeld noemen we bodypaint met (duo)chocoladepasta. Natuurlijk kunnen we het tattva-spel ook naar buiten verplaatsen. Bij een georganiseerde activiteit moeten we dan wel voor een alternatief binnen zorgen. Vaak gaat dat heel goed vanuit een resort.

Natugroetjes, Louis van Gorkom.